Getum við verið hamingjusöm ef við ræktum ekki frið – innra með okkur og á milli okkar?
Hvað þarf til að lifa hamingjuríku lífi? Heilsu? Ást? Fjölskyldu og vini? Fjárhagslegt öryggi? Tilgang?
Allt skiptir þetta máli. En eftir því sem árin líða finnst mér eitt orð verða sífellt mikilvægara: Friður.
Friður innra með okkur. Friður í fjölskyldunni. Friður í samskiptum okkar. Friður í samfélaginu og friður milli þjóða.
Því hvaða merkingu hefur hamingjan ef við lifum í stöðugum ótta?
Friðurinn byrjar innra með okkur
Ég byrjaði að stunda Qigong lífsorkuæfingar með Gunnari Eyjólfssyni árið 2009. Þær hafa hjálpað mér á margan hátt og í dag kenni ég þessar æfingar sjálfur.
Eitt af því mikilvægasta sem ég hef lært er einfaldlega að staldra við.
Við þurfum ekki margar klukkustundir. Kannski tuttugu mínútur á dag. Við öndum djúpt og brosum. Finnum líkamann. Kyrjum hugann. Brosum inn á við og finnum hvernig okkur líður. Við skoðum líka hvaða tilfinningar við erum að bera með okkur. Reiði? Langrækni? Ótta? Áhyggjur? Vonbrigði?
Í Qigong æfingunum höfum við leið til að „hreinsa“ erfiðar tilfinningar. Gefa þær frá okkur til „móður jarðar“. Hluti af lífsmáta Qigong eins og ég nálgast hann er að æfa sig í að sleppa því sem dregur úr lífsorkunni og rækta í staðinn ró, þakklæti, góðvild og innri styrk.
Ekki vegna þess að lífið sé alltaf auðvelt. Heldur til þess að vera betur í stakk búin til að takast á við það. Friður er ekki veikleiki. Innri friður er grunnur til að lifa hamingjuríku lífi.
Samkenndin byrjar þegar við skynjum og höfum tilfinningu með öðrum
En friðurinn má ekki enda innra með okkur. Hann þarf að sjást í því hvernig við komum fram við aðra. Við erum hvert og eitt einstök. Við fæðumst inn í mismunandi fjölskyldur, þjóðir, menningarheima og trúarbrögð. Við höfum ólíkar skoðanir og lífsreynslu.
Samt er svo margt sem sameinar okkur. Við viljum að börnin okkar séu örugg. Við viljum elska og vera elskuð.
Við viljum eiga heimili, vini og verkefni sem gefa lífinu merkingu.
Við viljum geta horft til morgundagsins með von og það ríki friður.
Þess vegna verðum við að gæta okkar þegar við hættum að sjá einstaklinginn og förum aðeins að sjá hópinn. „Við“ og „þau“. Þar getur samkenndin farið að dofna.
Ég þarf ekki að vera sammála þér til að virða þig sem manneskju.
Kannski er það ein mikilvægasta setningin í öllum þeim átökum sem ríkja í heiminum í dag.
Gerum við ekki sömu kröfu til leiðtoga heimsins?
Við kennum börnum að leysa ágreining með orðum en ekki ofbeldi. Við gerum kröfu til fullorðinna um að geta rætt saman þótt þeir séu ósammála.
Við byggjum lýðræðið á þeirri hugmynd að ágreining eigi að leysa með samtali, lögum og samningum.
Gerum við þá ekki sömu kröfu til þeirra sem fara með mest völd í heiminum?
Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir utanríkisráðherra orðaði þetta af óvenjulegri hreinskilni á allsherjarþingi Sameinuðu þjóðanna nú í september. Hún sagði að þeir leiðtogar sem neita að setjast niður og semja um sanngjarnan og varanlegan frið sýni „siðferðislegt hugleysi“. Hún lagði jafnframt áherslu á að alþjóðalög giltu ekki aðeins þegar þau hentuðu einstökum ríkjum. UN Regional Information Center
Þetta eru sterk orð. En á bak við þau er einföld spurning: Gerum við ekki kröfu til leiðtoga heimsins um að þeir geri allt sem í þeirra valdi stendur til að semja um frið?
Auðvitað er ekki hægt að semja um allt á hvaða forsendum sem er. Réttlæti, öryggi, fullveldi, mannréttindi og alþjóðalög skipta máli. Friðarsamningar þurfa að taka mið af slíku. Í ræðu sinni lagði utanríkisráðherra einmitt áherslu á friðsamlega úrlausn deilumála með lögum fremur en valdi og á mikilvægi þess að virða fullveldi ríkja. Government of Iceland
En markmiðið hlýtur alltaf að vera að finna leið frá ofbeldi að friði.
Það þarf kjark til að semja.
Friðurinn byrjar hjá okkur – en ábyrgðin vex með valdinu
Við getum ekki hvert og eitt stöðvað stríð. En við getum gert tvennt.
Við getum tekið ábyrgð á okkar eigin hugarfari og við getum gert miklar kröfur til þeirra sem fara með völd. Því meira vald sem einstaklingur hefur, því meiri er ábyrgðin.
Þegar leiðtogar taka ákvarðanir um stríð og frið eru það ekki aðeins ríki sem takast á. Þetta eru manneskjur. Börn. Foreldrar. Afar og ömmur. Fjölskyldur sem vilja það sama: að fá að lifa í friði.
Við erum ein fjölskylda á lítilli jörð
Þegar við horfum á jörðina utan úr geimnum sjáum við engin landamæri. Við sjáum litla bláa plánetu. Við getum því í raun sagt „Við erum ein fjölskylda.“
Við erum Íslendingar og eigum okkar sögu, tungu og menningu. Aðrar þjóðir eiga sína sögu og menningu. Það er dýrmætur fjölbreytileiki.
En við eigum fyrst og fremst að upplifa okkur sem heimsbúa.
Mig langar að börnin okkar og barnabörn geti ferðast um heiminn, kynnst ólíkum þjóðum, eignast vini þvert á landamæri og upplifað fjölbreytileikann sem auðlind en ekki ógn.
Við þurfum ekki að vera eins til að geta lifað saman í friði.
Hvað kemur þetta hamingjunni við?
Hamingja mín þarf ekki að vera á kostnað hamingju þinnar. Þvert á móti. Við þekkjum flest þá tilfinningu að gleðjast þegar barninu okkar gengur vel, þegar vini tekst eitthvað eða þegar við getum hjálpað annarri manneskju.
Góðvild kostar oftast lítið. Bros. Hrós. Símtal. Hlustun. Hjálparhönd. En áhrifin geta verið mikil.
Kannski felst hluti hamingjunnar einmitt í því að hætta að hugsa um hana eingöngu sem eitthvað sem við eigum að fá og sjá hana líka sem eitthvað sem við getum gefið.
Lífsmáti Lífsræktarinnar
Þess vegna vil ég að friður og samkennd verði hluti af Lífsræktinni. Ekki aðeins falleg orð. Heldur lífsmáti.
Ég get byrjað á sjálfum mér:
- Ég ber virðingu fyrir mínu einstaka lífi og lífi annarra.
- Ég ber ekki með mér reiði eða langrækni.
- Ég leitast við að sjá manneskjuna áður en ég sé hópinn.
- Ég get verið ósammála án þess að gera lítið úr öðrum.
- Ég vel samtal fremur en átök.
- Ég legg mitt af mörkum til að fólkinu í kringum mig líði vel.
- Ég vinn að friði – innra með mér og í samskiptum mínum við aðra.
Við getum ekki stjórnað heiminum. En við getum haft áhrif á þann litla hluta heimsins sem við sjálf snertum á hverjum degi. Við eigum að gera meiri kröfur þeirra sem erum með vald megum við gera enn meiri kröfu:
Leitið allra raunhæfra leiða til friðar. Setjist niður. Talið saman. Semjið.
Jörðin okkar er lítil og tíminn sem hvert okkar fær hér er stuttur. Notum hann vel.
Friður innra með okkur. Samkennd með öðrum. Hugrekki til að semja.
Kannski liggur þar stærri hluti hamingjunnar en okkur grunar.
Það er pláss fyrir okkur öll.
Höfundur er viðskiptafræðingur; kennari og fyrirlesari um lífsrækt, hugarfar leiðtoga og Qigong lífsorku – lifsraekt.is
