Markmiðið með því að halda áfram viðræðum um að breyta 75% aðild að Evrópusambandinu í 100% aðild er skýrt.
Þörfin á að styrkja stöðu Íslands hefur lengi legið fyrir en breytt heimsmynd knýr nú á um að láta á samninga reyna. Þjóðin veit eftir hverju er verið að sækjast til að styrkja stöðu Íslands. Áformin eru skýr.
Í málflutningi nei-hreyfingarinnar kemur hins vegar fram að hún telur enga þörf á að styrkja stöðu Íslands í gjörbreyttri heimsmynd. Þeir sem að henni standa hafa engin áform um slíkt. Andstaðan er alfarið reist á ímyndaðri heimsmynd og hreint ótrúlegum mótsögnum.
Hér eru nokkur dæmin um mótsagnir og ímyndanir:
Fyrsta mótsögn
Regluverkið er Grýlan með stórum staf. Það mun kæfa allt segja talsmenn nei hreyfingarinnar. Það er eins og að ganga inn í gamla Sovétið, bæta þeir við.
Raunveruleikinn er þessi: Fyrir þriðjungi aldar stóðu tveir frjálslyndustu flokkarnir, sem þá sátu á Alþingi, fyrir því að Ísland gerðist aðili að regluverkinu á innri markaði Evrópusambandsins í heilu lagi eins og það var þá og skuldbundu þjóðina til að taka upp allar nýjar reglur í framtíðinni.
Það hafa Alþingi og stjórnvöld gert undanbragðalaust til að fækka viðskiptahindrunum og auka athafnafrelsi. Þar hafa farið fremstir í fylkingu þeir sem núna líkja sömu reglum við Sovét Ísland.
Önnur mótsögn
Allir eru sammála um að einmitt þetta regluverk hafi verið helsti aflvaki framfara í landinu með einföldun viðskipta, meira jafnræði og auknu viðskiptafrelsi og athafnafrelsi einstaklinga.
Mótsögnin felst í því að það rímar ekki að segja að sömu reglur séu forsenda athafnafrelsis og nýsköpunar verðmæta í 75% aðild en breytist svo í lamandi ráðstjórnarkerfi við 100% aðild.
Ef menn eru á móti 100% aðild út af regluverkinu ættu þeir að vera á móti 75% aðild, með alveg sömu reglum, meini þeir eitthvað með því sem sagt er.
Það broslega við boðskapinn um Sovét regluverkið er þetta:
1) 75% aðildin í dag einfaldaði í eitt regluverk 27 mismunandi reglur núverandi aðildarríkja.
2) 25% viðbótin mun fækka viðskiptahindrunum og lækka verulega viðskiptakostnað með aðild að sameiginlegri mynt og tollabandalagi. Fiskveiðistjórnarlögin haldast svo óbreytt.
Þriðja mótsögn
Einn helsti og mikilvægast ávinningurinn af 100% aðild umfram 75% er að komast í tollabandalagið nú í upphafi tollastríðs þar sem afl þeirra sterku hefur leyst almennar leikreglur af hólmi.
Fram til þessa hefur verið eining um að alþjóðlegar leikreglur væru helsta trygging smáþjóða í alþjóðaviðskiptum.
Nú hefur öllu verið snúið á hvolf: Bandaríkin hafa í raun tekið regluverk Alþjóða viðskiptastofnunarinnar úr sambandi og EFTA má sín ekki mikils í því alþjóðlega tollastríði.
Þá koma talsmenn nei-hreyfingarinnar, sem flestir töluðu áður fyrir mikilvægi þess að Ísland ætti skjól í alþjóðlegu samstarfi, og venda kvæði sínu í kross. Nú segja þeir: Ísland á bara að gera tvíhliða samninga út um allan heim og láta fríverslunarsamning við Bandaríkin koma í staðinn fyrir Evrópusambandsaðild.
Flestir sjá að í mótsagnakenndum málflutningi af þessu tagi er verið að búa til ímyndaða heimsmynd, sem ekki er til í raunveruleikanum. Þessi mótsögn verður því aldrei annað en feyskin undirstaða fyrir nýja utanríkispólitík landsins.
Fjórða mótsögn
Lítum á raunveruleikann: Ísland hefur bara gert tvo tvíhliða fríverslunarsamninga. Allir aðrir samningar byggjast á aðild okkar að EFTA.
Hugmyndin um fríverslun við Bandaríkin hefur legið í skúffum á hjá EFTA í áratugi. Hún hefur alltaf strandað á fríverslun með landbúnaðarvörur án gagnkvæms stuðnings og mótaðgerða eins fylgir 25% viðbótaraðild að ESB.
Að tala nú um fríverslun við Bandaríkin þegar þau hafa yfirgefið fríverslunarstefnuna og innleitt tollmúrastefnu virkar eins og talsmennirnir hafi verið utan gátta og ekki fylgst með. Við vitum þó að það hafa þeir gert. Málflutningurinn er því í mestu mögulegu mótsögn við raunveruleikann.
Veruleikinn er að tollabandalagið hefur fleiri fríverslunarsamninga við ríki utan þess en EFTA. Þeir eru auk þess dýpri og umfangsmeiri. Aðild að tollabandalaginu opnar því nýja möguleika til viðskipta um heim allan í miklu stærri stíl en EFTA ræður við og alveg sérstaklega ef talað er um Ísland eitt og sér í tvíhliða samningum.
Þetta er augljósara nú en nokkru sinni fyrr þegar aðstæður hafa breyst á þann veg að aflsmunir ráða í alþjóða viðskiptasamningum en ekki almennar leikreglur.
Fimmta mótsögn
Fimmta mótsögnin felst í þeim boðskap að allur styrkur Íslands felist í því að nýta það smáa. Skoðum mótsögnina, sem felst í þessari ímyndun.
Þeir segja: Styrkur Íslands felst í því að nota lítinn sjálfstæðan gjaldmiðil. Á sama tíma segja þeir að styrkur íslenskra útflutningsfyrirtækja felist í hinu: Að starfrækja rekstur þeirra í tveimur stærstu og öruggustu gjaldmiðlum heims. Það eru bara litlu fyrirtækin og litla fólkið sem á að njóta styrkleika litla gjaldmiðilsins.
Leiðtogi nei hreyfingarinnar vill að litla fólkið og litlu fyrirtækin hafi tekjur sínar í litlu krónunni. En sjálfur vill hann verja þá stöðu að stórfyrirtæki hans hafi allar tekjur sínar í verðtryggðu krónunni. Þessi ójöfnuður myndi hverfa með sömu mynt og útflutningsfyrirtækin nota.
Þegar kemur að því að verja landið fyrir hefðbundnum hernaðarógnum vilja þeir ekki nýta smæðina. Í þeim efnum dugar ekkert fyrir Ísland nema aðild að NATO, öflugasta og stærsta varnarbandalagi veraldar. Um það er sannarlega ekki deilt.
En þegar á hinn bóginn kemur að mestu hættum samtímans, fjölþáttaógnum, megum við ekki eiga samstarf við sömu NATO þjóðir innan ESB, sem í dag veita öflugustu forystuna í viðnámi gegn þessari nýju tegund ógna. Þegar kemur að þessari helstu ógn samtímans eigum við sem sagt bara að treysta á smæðina.
Þeir vilja ekki nýta smæðina til að setja sérstakar alíslenskar lagareglur um íslenskt viðskipta- og fjármálaumhverfi. Í þeim efnum vilja þeir nýta styrk Evrópusambandsríkjanna í EES til að taka allar ákvarðanir án okkar aðkomu.
Svo segja þeir að smæð Íslands útiloki að landið geti haft áhrif í alþjóðlegum samtökum en gefi því ótakmarkað afl til að fara öllu sínu fram í tvíhliða samningum utan þeirra í nýrri viðskiptaheimsmynd þar sem lögmál frumskógarins ríkir.
Sjötta mótsögn
Þeir staðhæfa að fullveldið fjúki út í veður og vind með 25% viðbótaraðild.
Á hinn bóginn telja þeir engu fullveldi hafa verið fórnað þegar Evrópusambandsríkin í EES taka allar ákvarðanir án okkar aðkomu um alla viðskipta- fjármála- neytenda- samkeppnis- hollustuhátta- og vinnuverndarlöggjöf landsins.
Þeir telja enn fremur ekkert framsal valds fólgið í því að eftirláta seðlabönkum í Frankfurt og Washington að stýra vaxta- og gengis- umhverfi allrar útflutningsframleiðslunnar eða nærri helmings þjóðarframleiðslunnar. Slíkt framsal er bara fullveldisfórn ef það nær til litla mannsins og litlu fyrirtækjanna.
Boðskapurinn: treystið fremur á mótsagnir en markmið
Í raun og veru eru talsmenn nei hreyfingarinnar með mótsagnakenndum málflutningi af þessu tagi að segja við kjósendur:
Þið vitið hvað þið fáið ef þið segið já.
En trúið samt á mótsagnir okkar og ímyndanir og segið nei.
En hvaða hag hefur Ísland af mótsögnum og ímyndunum?
