Atkvæðagreiðslan um framhald viðræðna um aðild að Evrópusambandinu er ögurstund í sögu íslensku þjóðarinnar. Verði framhald viðræðna fellt gætu liðið áratugir þar til málið ratar á ný í brennidepil stjórnmálanna og sótt verði um aðild á ný.
Umræðan um kosti og galla fullrar aðildar í stað aukaaðildarinnar fer um víðan völl, enda engin samningsniðurstaða til að ræða. Mörg villuljósin eru kveikt um að lítið sé að sækja í aðildarviðræður, þetta liggi allt fyrir. Engar sérlausnir séu í boði í sjávarútvegi og landbúnaði. Verðtrygging, viðvarandi verðbólga og háir vextir séu vænlegri kostir en aðild að myntbandalaginu og upptaka evru.
Vitaskuld er svo ekki. Við getum rökrætt um kosti og galla fullrar aðildar Íslands að ESB fram í hið óendanlega. Eingöngu endanlegur samningur sker úr um hver niðurstaðan verður um yfirráð yfir auðlindum, stöðu landbúnaðarins, sjálfstætt fiskveiðistjórnarsvæði og upptöku evru.
Með samningnum um Evrópska efnahagssvæðið átti sér stað framsal á fullveldi á þeim sviðum sem samningurinn nær til. Við innleiðum lög og reglur án þess að hafa að því neina aðkomu. Full aðild breytir þessari snautlegu stöðu þar sem við fáum lýðræðislega aðkomu að regluverki sambandsins.
Aukaaðildin í gegnum EES var bráðabirgðalausn. Norðmenn felldu samning um fulla aðild öðru sinni á tuttugu árum og þar með opnaðist leið til aukaaðildar og fjórfrelsinu án þess að ganga alla leið.
Prýðileg niðurstaða en ekki varanleg lausn og lýðræðislega óviðunandi til lengdar. Þá átti það eftir að reynast okkur dýrkeypt að standa utan myntbandalagsins.
Með þjóðaratkvæðagreiðslunni í lok ágúst stöndum við frammi fyrir því hvernig við ætlum að hátta málum til framtíðar. Lang stærsta viðfangsefnið er enn óleyst; framtíðarfyrirkomulag gjaldmiðilsmála.
Íslenska krónan er arfleifð fortíðar. Tilkomin vegna upplausnar í alþjóðlega efnahagskerfinu í aðdraganda fyrri heimsstyrjaldarinnar. Fram að því var Ísland hluti af Norræna myntbandalaginu í gegnum Danmörku. Frá því að kerfið splundraðist hefur landið verið sjálfstætt myntsvæði. Þá sögu verðbólgu, óstöðugleika, okurvaxta og verðtryggingar þekkjum við allt of vel.
Núverandi fyrirkomulag gjaldmiðilsmála er fullreynt. Kostnaðurinn við sjálfstæða, fljótandi mynt er óheyrilega mikill. Varlega áætlaður 300 milljarðar á ári sem skiptast jafnt á heimili, fyrirtæki og hið opinbera í formi vaxtamunar.
Aðild að myntbandalaginu, auk endurheimts glataðs fullveldis, eru þeir þættir sem vega þyngst þegar kemur að fullri aðild að Evrópusambandinu í stað aukaaðildarinnar. Ásamt því að velja okkur stað í hópi þjóða lýðræðis og mannréttinda á válegum tímum.
Eina leiðin til að skera úr um álitamálin varðandi niðurstöðu í samningaviðræðum er að ljúka þeim og kjósa um endanlegan samning. Það hefur líklega sjaldan eða aldrei verið meira undir þegar kemur að framtíðarhagsmunum Íslands í nokkrum kosningum og þeim sem verða 29. ágúst um framhald viðræðna.
Látum ekki villuljósin bera okkur af leið sem getur fært þjóðinni mikla hagsæld, stöðugleika í verðlagi, lága vexti og afnám verðtryggingar. Ljúkum viðræðunum og greiðum síðan atkvæði um endanlegan samning um aðild Íslands að Evrópusambandinu.
Höfundur er fyrrverandi þingmaður og ráðherra.
