„Viðskiptafrelsi hefur verið grunnstoð alþjóðlegrar samvinnu frá lokum síðari heimsstyrjaldar enda forsenda friðsamlegrar sambúðar ríkja. Í stað landvinninga til þess að tryggja yfirráð yfir auðlindum kom viðskiptafrelsi. Sem eitt af minnstu fullveðja og fullvalda ríkjum heims er Ísland í ríkari mæli háð frjálsum viðskiptum við umheiminn en flest önnur lönd. Áratugum saman leit Ísland á Bandaríkin sem bandalagsríki sem stæði vörð um þessa grunnhagsmuni Íslands vegna þess að álitið var að þau deildu sömu grunngildum og hagsmunum. Svo virðist ekki vera lengur.“
Þetta skrifar Arnór Sighvatsson, fyrrverandi aðstoðarseðlabankastjóri, í afar vandaðri grein sem birtist á Vísi í gær. Hann segir þróun heimsmála að undanförnu sýna, svo ekki verði um villst, að Ísland eigi heima í hópi með þeim þjóðum sem deila sömu gildum og við og virða fullveldi, landamæri ríkja og grundvallarmannréttindi á borð við tjáningarfrelsi. „Evrópusambandið byggist á ofangreindum grunngildum og langflestar stjórnmálahreyfingar á Íslandi deila þeim með aðildarríkjum og borgurum ESB.“
Arnór fer yfir það rof sem orðið hefur á þeirri tilhögun heimsmála sem myndaðist um miðbik síðustu aldar. „Ekki verður séð að bandarísk stjórnvöld deili lengur sömu grunngildum og ríkjandi eru á Íslandi og í flestum löndum Evrópu.
„Maga-hreyfingin sem nú ræður ríkjum virðist fremur hneigjast til samstöðu með Rússlandi en lýðræðisríkjum Evrópu. Fyrrum forseti Íslands sagði nýtt forrit hafa tekið sér bólfestu í höfðum ráðamanna vestra, en lét þess ógetið hvers eðlis forritið væri. Það er vírus! Vírus fasisma. Margir hafa hikað við að nota svo sterkt orð um framgöngu Maga-hreyfingarinnar, en ofbeldisverkin sem unnin voru í janúar árið 2020, til þess að hindra lýðræðisleg valdaskipti, sannfærðu jafnvel varfærna sagnfræðinga um skyldleika hreyfingarinnar við fasískar hreyfingar á fyrri hluta 20. aldar. Hún er þáttakandi í alþjóðlegri hreyfingu ofstækisfólks, sem Pútin Rússlandsforseti, Orban, fyrrverandi forsætisráðherra Ungverjalands og fleiri slíkir hafa veitt hugmyndafræðilega forystu.“
Þá fer Arnór vandlega yfir efnahagslega kosti þess að verða aðildarþjóð ESB og taka upp evru. Hann segir ótvírætt að vextir muni lækka hér á landi við upptöku evru og bendir á að enginn skilvirkur gjaldeyrismarkaður sé hér á landi enda ekki hægt að vera með slíkt á grundvelli smámyntar á borð við krónuna. Hann fer yfir það hvernig krónan stuðlaði að því ójafnvægi sem hratt hruninu af stað hér á landi þegar gengið styrktist um of og fjármagn streymdi inn í landið af miklum krafti en hvarf svo eins og dögg fyrir sólu þegar syrti í álinn.
„Þegar alþjóðlega fjármálakreppan reið yfir árið 2008 reyndu Íslendingar á eigin skinni afleiðingar þess að missa aðgengi að erlendu fjármagni. Innstreymi alþjóðlegs fjármagn hafði kynt undir ofþenslu eftirspurnar í góðærinu og valdið ofrisi krónunnar í aðdraganda kreppunnar en streymdi síðan skyndilega og enn hraðar úr landi með skelfilegum afleiðingum. Krónan féll langt undir langtímajafnvægi, sem leiddi til þess að fjöldi heimila og lítilla fyrirtækja urðu gjaldþrota. Miklar tilfærslur urðu á milli einstakra hópa, ýmist tilviljunarkenndar eða tengdar aðstöðumun. Nokkur stór útflutningsfyrirtæki og forsjálir eða heppnir fjárfestar högnuðust mikið á sama tíma og aðrar atvinnugreinar og hópar töpuðu – í sumum tilfellum öllu.“
Fer hann yfir ýmsa þætti sem munu gerbreytast til batnaðar við inngöngu og upptöku evru. Muninum á því að vera innan ESB eða utan líkir hann við muninn á því að sitja við borðið eða vera á matseðlinum.
„Í stað þess að vera áhorfandi að því sem gerist við samningaborðið í Brussel er vænlegast fyrir Ísland að slást í hóp annarra smárra og meðalstórra ríkja og reyna að hafa aukin áhrif á það sem þar gerist. Að deila regluverki með öðrum ríkjum eða framselja valdheimildir til sameiginlegra stofnana felur ekki í sér afsal á fullveldi. Ef svo væri þá er ekkert fullvalda ríki til í heiminum. Þvert á móti mun Ísland tjá fullveldi sitt með skýrari hætti og af meiri reisn með því að taka sér sæti við borðið þar sem reglur sem munu hafa áhrif á Íslandi eru mótaðar í stað þess að sætta sig við að vera á matseðli þeirra sem þar sitja fyrir. Ég mun því segja já, væntanlega tvisvar.“
Hægt er að lesa pistil Arnórs í heild hér.
