Eyjan

Óttar Guðmundsson skrifar: Frammistöðukvíði

Mynd
Mynd/Getty Images
Mynd

Snemma árs 1826 varði Þorleifur nokkur Guðmundsson Repp doktorsritgerð sína við Kaupmannahafnarháskóla. Þorleifur var þekktur málvísindamaður enda talaði hann fjölda tungumála skammlaust. Hann var þverlundaður, ferkantaður og ofurgáfaður og átti því auðvelt með að afla sér óvina. Margir sem áttu Þorleifi grátt að gjalda komu að þessari doktorsvörn. Annar andmælandinn var honum mjög andsnúinn. Þegar spurningar voru leyfðar úr sal tóku nokkrir til máls og gagnrýndu doktorsefnið harðlega. Við þessar kuldalegu viðtökur missti Þorleifur öll tök á skapi sínu. Hann rak upp mikinn hrossahlátur og svaraði andstæðingum sínum með afgæðingi og útúrsnúningum. Athöfninni lauk með því að rektor sleit vörninni með harkalegri áminningu til Þorleifs á latínu og rak hann á dyr. Repp fékk því engan doktorshatt.

Það er auðvelt að túlka þessa atburðarás. Þorleifur er spenntur og stressaður á þessum stóra degi. Þegar hlutirnir ganga ekki að óskum fatast honum flugið, hlær tröllahlátri af eintómum taugaóstyrk, kemur ekki fyrir sig latínunni og getur ekki svarað fyrir sig. Athöfnin endar í stórum ósigri fyrir Hreppamanninn Þorleif Guðmundsson. Hann var illa haldinn af frammistöðukvíða og hræðslu við að mistakast. Þetta gerir hann ófæran að ljúka vörninni á sómasamlegan hátt.

Margir námsmenn þekkja þetta ástand. Fólk miklar fyrir sér prófið sem fram undan er og gerir jafnframt lítið úr eigin kunnáttu. Þegar á hólminn er komið brotna menn við minnstu ágjöf og geta engan veginn komið neinu til skila. Á munnlegum prófum í læknadeild var eins og sumir misstu málið af eintómu stressi og kvíða.

Enska knattspyrnulandsliðið lenti í þessu gegn Argentínu á HM nýlega. Skyndilega í seinni hálfleik var eins og liðið missti trúna á sjálft sig. Menn urðu stressaðir, pökkuðu í vörn og hlupu um völlinn eins og hauslausir froskar. Þjálfaðir og margreyndir landsliðsmenn fengu skyndilega slíkan frammistöðukvíða að þeir týndu áttum og töpuðu leiknum á kortéri.

Við aðstæður sem þessar skiptir mestu að tapa aldrei trúnni á sjálfan sig. Menn verða að nálgast hvert verkefni eins og sigurvegarar sannfærðir um eigið ágæti. Margra ára undirbúningur getur farið fyrir lítið ef menn missa kjarkinn á ögurstundu og láta argentínska götustráka slá sig út af laginu. Sagan af Þorleifi Repp og enska landsliðinu sýnir að frammistöðukvíðinn er síungur og lætur á sér kræla þegar minnst varir.